view

Er is een nieuw stelsel op komst ter vervanging van de huidige versnipperde regelgeving op het gebied van de nationaliteit van zeeschepen genaamd de Rijkswet nationaliteit zeeschepen.

De voor de praktijk belangrijkste wijziging aan dit wetsvoorstel is de ontkoppeling van de privaatrechtelijke teboekstelling en publiekrechtelijke vlagregistratie. Dit zou het tijdelijk exploiteren van een schip onder een andere vlag (bareboat-out) mogelijk moeten maken.

De huidige verouderde wetgeving bevat onder andere het Wetboek van Koophandel, de Zeebrievenwet, de Wet nationaliteit zeeschepen in rompbevrachting plus het Zeebrievenbesluit van Curaçao en Sint-Maarten en regelgeving gebaseerd op deze wetten.

Nu kennen we één teboekstellingsregister met de functie van een eigendomsregister en nationaliteitsregister. Daarnaast kennen we ook het rompbevrachtingsregister op basis waarvan een elders ingeschreven schip de Nederlandse nationaliteit krijgt. Een zeeschip kan slechts door inschrijving in een van de bovengenoemde registers de nationaliteit van het Koninkrijk krijgen. Als bewijs van de nationaliteit wordt een zeebrief afgegeven. Het wetsvoorstel brengt met zich mee dat een schip dat teboekgesteld is niet langer automatisch de nationaliteit van het Koninkrijk verkrijgt.

Los van de wens om tot een nieuw en overzichtelijk stelsel te komen wordt er ook een bevoegdheid gecreëerd om de nationaliteit van een zeeschip bij wijze van sanctie in te trekken. Dit kan gaan om redenen van algemeen belang (bijvoorbeeld in het geval van mensensmokkel of terroristische handelingen), wezenlijke administratieve redenen of wegens niet-naleving van wettelijke voorschriften. Hierbij kan gedacht worden aan het opzettelijk verontreinigen van het milieu met een zeeschip.

Om dit mogelijk te maken is een loskoppeling van de teboekstelling en de nationaliteitsverlening nodig. Indien men nu een zeeschip haar nationaliteit zou afnemen heeft dat vergaande gevolgen. Doorhaling van de inschrijving in de openbare registers heeft verstrekkende consequenties voor schuldeisers (denk aan de hypotheekhouder). Het idee is om de ontneming van de nationaliteit als ultimum remedium in te zetten, de gevolgen zijn immers dat een schip stateloos wordt en niet langer kan rekenen op de bescherming van de vlaggenstaat. In een dergelijk geval kan een eigenaar natuurlijk wel zijn schip laten omvlaggen of kiezen voor een bareboat-out constructie waarin dit wetsvoorstel voorziet.

Via een bareboat-out verklaring van de ILT is nu reeds een niet op wetgeving gebaseerde mogelijkheid gecreëerd om eigendom in Nederland te registeren en het schip (tijdelijk) onder een buitenlandse vlag te laten varen.

Het wetsvoorstel voorziet in ieder geval in een wettelijke verankering van de mogelijkheid bareboat-out.